Παρασκευή, 12 Απριλίου 2013

Η αρχιτεκτονική Αθήνα

απο την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ


Ο κυριακάτικος περίπατος στο κέντρο της Αθήνας σε βγάζει σε μνημεία, σε επιβλητικά παλιά οικοδομήματα, σε ιστορικούς δρόμους, σε πάρκα και σε πλατείες που πολύ θα ήθελες να γνωρίζεις κάτι για την ιστορική τους προέλευση.
Με γνώμονα αυτή ακριβώς την ανάγκη των επισκεπτών, αλλά και των κατοίκων της πόλης των Αθηνών «να μάθουν κάτι περισσότερο για τα κτήρια, τους δρόμους και τις πλατείες, για τα μνημεία, τους κήπους και τα πάρκα της, να θυμηθούν ή και να ανακαλύψουν πράγματα που ίσως τυπικά να γνωρίζουν, ενώ ουσιαστικά τα προσπερνούν καθημερινά», έγραψε ο ομ. καθηγητής του ΕΜΠ, Διονύσης Ζήβας, τον Αρχιτεκτονικό Οδηγό της Αθήνας. Ενα από τα πιο χρήσιμα βιβλία που θα βρει κανείς στην πληθώρα όσων κυκλοφορούν σήμερα.
Ο Οδηγός του κ. Ζήβα σε ξεναγεί με τρόπο λιτό και περιεκτικό σε 180 αρχιτεκτονήματα της αρχαίας, βυζαντινής, οθωμανικής και σύγχρονης Αθήνας. Στο βιβλίο αυτό, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Πειραιώς, θα βρεις από τα μνημεία της Ακρόπολης -το καθένα με την κάτοψή του, τη χρονολογία κατασκευής του και τον αρχιτέκτονα που το σχεδίασε- μέχρι το νεοκλασικής μορφολογίας κτήριο του σταθμού Λαρίσης και τον art nouveau σταθμό Πελοποννήσου, που κατασκευάστηκε το 1884 με σχέδια του Τσίλερ.

Το Μέγαρο Λιβιεράτου που ανεγέρθηκε το 1910 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Αλεξ. ΝικολούδηΤο Μέγαρο Λιβιεράτου που ανεγέρθηκε το 1910 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Αλεξ. ΝικολούδηΚάθε σελίδα του και μια έκπληξη. Ολοι έχουμε δει στη Λ. Βασ. Κωνσταντίνου, απέναντι από το Ωδείο Αθηνών, το Εθνικό Ιδρυμα Αθηνών. Πόσοι γνωρίζουν όμως ότι σχεδιάστηκε από τους σπουδαίους Ελληνες αρχιτέκτονες Κωνσταντίνο Δοξιάδη και Δημήτρη Πικιώνη; Ποιος θα φανταζόταν, επίσης, περνώντας μπροστά από την περιβόητη ΓΑΔΑ (Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής), της λεωφόρου Αλεξάνδρας, ότι είναι έργο του Γραφείου Δοξιάδη, με αρχιτέκτονες τον Σάββα Κονταράτο και τον Γιώργο Κλεογένη;
Κτήρια του Τσίλερ
Ολοι ξέρουμε ότι η Αθήνα έχει πολλά έργα του Ερνέστου Τσίλερ, με πρώτο και καλύτερο το σπίτι του Ερρίκου Σλίμαν, το γνωστό Ιλίου Μέλαθρον (σήμερα Νομισματικό Μουσείο) στην οδό Πανεπιστημίου. Είναι επίσης γνωστό ότι στα επιφανή έργα του συγκαταλέγεται και το Εθνικό Θέατρο της οδού Αγ. Κωνσταντίνου, αλλά ποιος γνωρίζει ότι η όψη του θυμίζει τη δυτική όψη της Βιβλιοθήκης Αδριανού στην Πλάκα, κάτι που επισημαίνει ο κ. Ζήβας, ξεναγώντας μας σε 24 σπουδαία κτήρια που φέρουν την υπογραφή του πατέρα της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής στη χώρα μας. Ανάμεσά τους είναι το Μέγαρο της Προεδρίας (1891-1897), η ιταλική πρεσβεία (1875) στην οδό Σέκερη 2, το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (1887-1888) στην οδό Φειδίου, το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (1905-1908) στη Λ. Αλεξάνδρας, μεταξύ Ζαΐμη και Νοταρά, το Εθνικό Χημείο (1887-1890) στη Χαρ. Τρικούπη, η πρεσβεία της Αιγύπτου (1880) στη Βασ. Σοφίας 3, αλλά και τα δύο ιστορικά ξενοδοχεία της πλατείας Ομονοίας, ο «Μέγας Αλέξανδρος» και το «Μπάγκειον».
Το κτήριο του ΟΤΕ (Υπεραστικό Μέγαρο) που χτίστηκε τη δεκαετία του '50, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Κ. ΚιτσίκηΤο κτήριο του ΟΤΕ (Υπεραστικό Μέγαρο) που χτίστηκε τη δεκαετία του '50, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Κ. ΚιτσίκηΠροσωπικά εντυπωσιάστηκα με το πλήθος των κτηρίων της Αθήνας που φέρουν την υπογραφή του Αναστάσιου Μεταξά, του αρχιτέκτονα, σκοπευτή και δυο φορές ολυμπιονίκη, που σχεδίασε και κατασκεύασε το σκοπευτήριο της Καλλιθέας, στο οποίο έγιναν τα αγωνίσματα της σκοποβολής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Το σημαντικότερο είναι ότι με δικά του σχέδια αναμορφώθηκε το Παναθηναϊκό Στάδιο, όπως επίσης επεκτάθηκαν ή αναμορφώθηκαν πολλά ιστορικά κτήρια της πρωτεύουσας, όπως το Μουσείο Μπενάκη, το σημερινό Προεδρικό Μέγαρο κ.ά. Τα έργα του τα βλέπουμε κάθε μέρα στο κέντρο της Αθήνας. Ανάμεσά τους είναι: η γαλλική πρεσβεία στη συμβολή των οδών Βασ. Σοφίας και Ακαδημίας, που χτίστηκε το 1893-1894 ως κατοικία του Καρόλου Μέρλιν, το Αιγινήτειο Νοσοκομείο (1901-1905), η διώροφη νεοκλασική κατοικία του Ελευθερίου και της Ελενας Βενιζέλου στην οδό Λουκιανού, όπου στεγάζεται σήμερα η πρεσβεία του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ η αμερικανική πρεσβεία (1959-1961) είναι του ιδρυτή του Μπάουχαουζ, Βάλτερ Γκρόπιους.
Το Σαρόγλειον, η Λέσχη Αξιωματικών, ξεκίνησε να χτίζεται το 1924 και ολοκληρώθηκε το 1932 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Αλεξ. ΝικολούδηΤο Σαρόγλειον, η Λέσχη Αξιωματικών, ξεκίνησε να χτίζεται το 1924 και ολοκληρώθηκε το 1932 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Αλεξ. ΝικολούδηΟσο για τα νοσοκομεία απέναντι: το Ιπποκράτειο (1880), που είναι ένα από τα παλιότερα, κτίστηκε για να στεγάσει τη Μέση Εμπορική Σχολή, κατ' άλλους το Χημείο, με χορηγία του Γρ. Μαρασλή και το 1913 στους Βαλκανικούς Πολέμους επιτάχτηκε και λειτούργησε για πρώτη φορά ως στρατιωτικό νοσοκομείο και το 1923 ως νοσοκομείο των προσφύγων. Ελαφρώς νεότερο είναι το Αρεταίειο, που κτίστηκε το 1896-98 με χορηγία των Θεόδωρου και Ελένης Αρεταίου από τον αρχιτέκτονα Κ. Αγγελόπουλο.
Ο κ. Ζήβας μάς ξεναγεί και στα ιστορικά σχολεία της πόλης, όπως είναι το σημερινό 74ο Δημοτικό που κτίστηκε το 1875-76 (τότε Β' Αρρένων Αθηνών) στην οδό Αδριανού 104-106 στην Πλάκα, με το χαρακτηριστικό νεοκλασικό του πρόπυλο, έργο του Παναγή Βρεττού-Κάλκου, και το Δημοτικό Σχολείο Πευκακίων, έργο της δεκαετίας του '30 του Πικιώνη. Τέλος, δεν παραλείπει και το Α' Νεκροταφείο που σχεδιάστηκε από ένα συνεργάτη του Αρη Κωνσταντινίδη, τον Ανδρέα Πλουμιστό.
Το κτήριο του ΟΣΕ που κατασκευάστηκε το 1963Το κτήριο του ΟΣΕ που κατασκευάστηκε το 1963

Δεν υπάρχουν σχόλια: