Κυριακή, 26 Μαΐου 2013

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΟΥ


απο την καθημερινή

Ορέστης Δουμάνης, πραγματικός δάσκαλος και ακριβός φίλος
Του Aνδρεα Γιακουμακατου*
​​Ορέστης Δουμάνης ήταν άνθρωπος του μέτρου σε κάθε του ενέργεια, άνθρωπος της δράσης και του αποτελέσματος: ήξερε πώς να προγραμματίζει και να φέρει σε πέρας τον στόχο. Μήπως και αυτός ο τελευταίος ήταν στόχος του; Οχι, δεν ήταν, γιατί για τον θάνατο μιλούσε, αλλά τον φοβόταν κιόλας. Κάποτε είχε πει: «Δεν λυπάμαι που θα πεθάνω, με πειράζει που δεν θα ζω, που δεν θα μπορώ να συμμετέχω και να διαμορφώνω όλα αυτά τα ωραία πράγματα που κάνω με τους φίλους μου. Που μιλάω για την αρχιτεκτονική, που διοργανώνω ωραίες εκθέσεις, που βλέπω πράγματα μαζί τους σε κάθε γωνιά της γης». Γιατί ο Ορέστης λάτρευε το ωραίο και το σημαντικό, ήξερε να το διακρίνει και να το αναδεικνύει. Απεχθανόταν -αντίθετα- τη μετριότητα. Ηταν προοδευτικός ώς το μεδούλι και αγαπούσε τη ζωή όπως και άλλοι της δικής του μεταπολεμικής γενιάς, που είχαν λίγα και δεν μπορούσαν παρά να κατακτήσουν περισσότερα. Το πρώτο ταξίδι στα 22 του, το 1951 στην Τριενάλε του Μιλάνου, ήταν γι’ αυτόν ένα πολιτισμικό σοκ, καθώς βρέθηκε απέναντι στην περίφημη εγκατάσταση από νέον του Lucio Fontana και ανακάλυψε τη μοντέρνα αρχιτεκτονική στη μεταπολεμική Ιταλία. Από τότε αποφάσισε ότι δουλειά του ήταν να φέρει τον κόσμο μέσα στην Ελλάδα, να βοηθήσει κι αυτός στον εκσυγχρονισμό αυτής της φτωχής τότε χώρας, μέσα από την αρχιτεκτονική και την τέχνη. Για να το καταφέρει, μπήκε μπροστά με έναν τρόπο που δεν υπάρχει πια, και που λέγεται «στράτευση». Πήρε θέση, στρατεύθηκε ενάντια στον συντηρητισμό και στην πολιτική και κοινωνική παρακμή, με τον τρόπο του. Δηλαδή όχι με τα λόγια αλλά κάνοντας δουλειά, ήδη από τα πρώτα τεύχη των «Αρχιτεκτονικών Θεμάτων» και των «Θεμάτων Χώρου + Τεχνών» μέσα στη δικτατορία, που για να τα βγάλει, είχε κάποτε εκμυστηρευτεί, έκοβε από το φαγητό του.
Η απίστευτη σταθερότητα και συνέχεια της δράσης του τον έκαναν σημείο αναφοράς. Εμεινε πιστός στην ιδέα του αειθαλούς μοντέρνου, όπως έμεινε πιστός στις ιδέες των νεανικών του χρόνων, αναζητώντας τις πάντα στους καλύτερους από κάθε νέα γενιά που εμφανιζόταν στο προσκήνιο. Η δικιά μας, η γενιά του 1955, του χρωστάει πολλά. Μπορώ να πω ότι χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχε αυτή η γενιά των θεωρητικών και κριτικών, που πήρε μορφή γύρω από τα «Αρχιτεκτονικά Θέματα». Προσωπικά, του οφείλω ό,τι οφείλει κανείς σε έναν πραγματικό δάσκαλο που είναι και ακριβός φίλος. Την ευθυκρισία, την ιδεολογική εντιμότητα, την ανεξαρτησία της γνώμης, την πολιτισμική περιέργεια, την οξυδέρκεια, τη μέθοδο, την αποτελεσματικότητα, την ατομική ευθύνη, τον τρόπο να είναι κανείς πολίτης του κόσμου. Φυσικά, του χρωστάω και τα πολυάριθμα κείμενά μου που είχα την τιμή να δω δημοσιευμένα στα περιοδικά του, από τα 26 μου χρόνια.
Με τον καιρό ερχόταν όλο και πιο κοντά στην ιστορική μουσική, την κλασική, και αποκαλυπτόταν και εκεί διεισδυτικός και ραφινάτος ακροατής. Ο Ορέστης φέρνει στον νου έναν άλλο μεγάλο Ελληνα, τον Μάνο Χατζιδάκι, για έναν πολύ απλό αλλά σημαντικό λόγο. Οπως και εκείνος, έτσι και ο φίλος μας ανήκει στη σπάνια κατηγορία των ανθρώπων που όσο περνάν τα χρόνια τόσο εντονότερη είναι η παρουσία τους και σπαρακτικά νοσταλγική η οδύνη του χαμού τους. Θα συνεχίσει να ζει ανάμεσά μας, να μας νουθετεί με το παράδειγμά του και να είναι το μέτρο της δικής μας δράσης και της δικής μας δημιουργίας.
* Ο κ. Ανδρέας Γιακουμακάτος είναι καθηγητής Αρχιτεκτονικής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Δεν υπάρχουν σχόλια: