Σελίδες

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2009

Αρχιτεκτονική: η κριτική της κριτικής


απο την ΑΥΓΗ - Του ΤΑΚΗ ΚΟΥΜΠΗ

Αν είναι ελάχιστα, σήμερα, τα αρχιτεκτονικά έργα στη χώρα μας, αλλά και ευρύτερα, που χρήζουν ιδιαίτερης μνείας και προβολής, η κριτική της αρχιτεκτονικής, ως μηχανισμός εμβάθυνσης και ισοδύναμης ανάλυσης που αναπληρώνει την ιδέα των έργων, είναι παντελώς ανύπαρκτη. Οι δύο εμβληματικές φιγούρες της διεθνούς αρχιτεκτονικής σκηνής, ο κριτικός του «μεταμοντερνισμού» Τσαρλ Τζενκς και ο θεωρητικός του «κριτικού τοπικισμού» Κένεθ Φράπτον, απώλεσαν την αύρα τους, καθότι τα επιχειρήματά τους παρέμειναν μετέωρα, εν όψει των νέων μορφοποιήσεων, οι οποίες φαίνεται να μην αποδέχονται ουδεμία σύμφυση με το «μεταμοντέρνο» και «τοπικιστικό» ενοχικό παρελθόν τους. Ωστόσο, η κατάρρευση των ειδώλων συμπαρέσυρε επίσης και τους ομόφρονες κριτικούς της πρώην ισχυρά προβαλλόμενης εντοπιότητας, οι οποίοι μετατέθηκαν προς τη χρήσιμη περιοχή των δημοσιογραφικών σχολίων, εγκαταλείποντας την «αρχιτεκτονική κριτική» στη τύχη της. Χωρίς κριτική και αυτοκριτική, χωρίς την διαρκή επερώτηση των ίδιων των ερωτημάτων που αμφισβητούν ακόμη και τις δικές τους κρίσεις, δεν μπορεί να συγκροτηθεί πλέον μια νέα κριτική και αδέσμευτη σκέψη. Θα πρέπει βέβαια να αναγνωρίσουμε ότι ο «κριτικός τοπικισμός», που ταλάνισε την αρχιτεκτονική στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1980, έμοιαζε να στοιχειοθετείται στη χώρα μας για να προβληθεί στα διεθνή αρχιτεκτονικά δρώμενα και όχι το αντίθετο, όπως πραγματικά συνέβαινε. Η δημιουργία ενός άλλοθι αυτής της μητροπολιτικής θεωρητικής κατασκευής, που με πραγματική μαεστρία συνέταξε ο Αμερικανός κριτικός, αναβαπτίζοντας πολλούς ριζοσπάστες μοντερνιστές σε τοπικιστικές, αλλά και αναγνωρίζοντας απερίφραστα την εννοιολογική διασύνδεση του «τοπικισμού» με ορισμένα εθνοτικά ή εθνικιστικά συμφραζόμενα -όπως στο παράδειγμα του Καταλανικού Εθνικιστικού Κινήματος- δεν έβαλε, παρά ταύτα, σε ουδεμία υποψία τις δεσπόζουσες κριτικές. Το στρατηγικό τέχνασμα του Αλέξανδρου Τζώνη να αποσιωπήσει τη ρήξη, το αγεφύρωτο χάσμα, ανάμεσα στον Κωνσταντινίδη και τον Πικιώνη, προβάλλοντας το έργο του γραφείου Αντωνακάκη ως ένα συγκερασμό της τοπογραφικής πορείας του Πικιώνη με τον μοντερνιστικό κάνναβο του Κωνσταντινίδη, υπήρξε καταλυτικό. Η ενσάρκωση όμως αυτού του θεωρητικού τεχνάσματος είναι το έργο του Κυριάκου Κρόκου. Βέβαια, αν στο κείμενο «Ο κάνναβος και η πορεία» (1981), είχε αντιτεθεί μια δραστικά ανατρεπτική παρέμβαση που θα προάσπιζε τον κάνναβο εναντίον της πορείας, τη κάτοψη εναντίον της σκηνογραφίας, ίσως ο μοντερνισμός στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης να ανέσυρε ορισμένα νήματα από τα ερείπια και τα ρήγματα της ανακοπής που επέβαλλε η δικτατορία. Θα πρέπει τώρα να κάνουμε - χώρο στα ελάχιστα παραδείγματα της μοντερνιστικής εμπειρίας, να τα κρίνουμε νηφάλια χωρίς τις πολώσεις του παρελθόντος, και κυρίως, χωρίς τη τροφοδοσία επιχειρημάτων από τις προθήκες του «κριτικού τοπικισμού» και του «πικιωνισμού». Το αντίθετο θα συνέβαλλε στην πλήρη σύγχυση και στην αποδοχή της «λυτρωτικής» πρότασης που προβάλλουν οι παγκοσμιοποιημένες διεθνείς αρχιτεκτονικές.
more

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2009

Ημιυπαίθριοι και υπαίθριοι χώροι, εστίες παρανομίας!!!

αποτην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
του ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗ*

«Τι μπορεί να είναι χειρότερο από τα σπίτια;
Κουτιά: ασυγχώρητα ορθογώνια, ογκώδη, Ολα ίδια μεταξύ τους».

Μ. Τσβετάγεβα

Κι όμως, μπορούν τα σπίτια να μην είναι ίδια μεταξύ τους, μπορούν να μην είναι ογκώδη και ασυγχώρητα ορθογώνια κουτιά.

Αν αυτοί -εμείς- που τα σχεδιάζουμε, μπορούμε να παλέψουμε, να τα υπερασπιστούμε, εμψυχωμένοι από ένα όνειρο μιας κοινότητας, που πρέπει να ξυπνήσει, να συνειδητοποιήσει πως οδηγείται βήμα βήμα με νόμιμους δρόμους στην ασφυξία.

Χθες, οι πρώτες μέρες του φθινοπώρου. Ανοιξα διάπλατα τις πόρτες και βγήκα στον ημιυπαίθριο χώρο του σπιτιού. Η μυρωδιά της βροχής μπήκε βαθιά μέσα στο σπίτι, ανέβηκε τα σκαλοπάτια, τρύπωσε στις κρεβατοκάμαρες. Και ο ήχος της βροχής ο ήπιος θόρυβος πάνω στις στέγες και στο χώμα... πυκνός και συνεχής, ασταμάτητος και ομοιόμορφος. Βγήκα σ' αυτόν τον μαγικό χώρο, το στεγασμένο ύπαιθρο, τον ημιυπαίθριο χώρο, ό,τι πολύτιμο διαθέτει το σπίτι μας, προφυλαγμένο από τη βροχή και τον άνεμο, προέκταση της φύσης μέσα στο σπίτι, τη δική μας χτισμένη φύση, με τις γλάστρες και τα γιασεμιά, και κάθησα εκεί μπροστά στο χτιστό μαρμάρινο τραπέζι, χωρίς ούτε ένα χαρτί ούτε ένα βιβλίο. Ετσι, μετέχοντας απλώς στη συμφωνία της βροχής. Εστω για λίγη ώρα, ξεκλέβοντας τον χρόνο...

Χαζή εικόνα, θα πείτε, κι όμως, πόσοι άραγε θα επιθυμούσαν να μπορούσαν να έκαναν το ίδιο. Να ζήσουν για λίγο αυτές τις σπάνιες στιγμές, που μας γυρίζουν πίσω στα παιδικά μας χρόνια, κάτω από τα στέγαστρα και τα νησιώτικα στεγάδια. Αυτά που όλοι καταγράφουμε σαν εθνική «κληρονομιά», αυτήν που επιβάλλουν να διατηρήσουμε, αλλά ταυτόχρονα μας απαγορεύουν να δημιουργήσουμε, προεκτείνοντάς τη στο σήμερα.

Τι τρέλα, τι ασυνέπεια, τι βλακεία!

Ενας νόμος κάποτε σχεδιασμένος από μια ομάδα ευαίσθητων ανθρώπων, μ' έναν φωτισμένο υπουργό, ακυρώνεται λίγο λίγο από τη χυδαιότητα των εμπόρων της κατοικίας και την αδυναμία της Πολιτείας να αστυνομεύει τις κατασκευές. Πρώτοι υπεύθυνοι εκείνοι οι αρχιτέκτονες και οι μηχανικοί, που έχουν αποδεχθεί τους κανόνες του εμπορίου της κατοικίας και οι εργολάβοι, και ακολουθεί ολόκληρος ο πληθυσμός της χώρας.

(Ο αναμάρτητος πρώτος...).

Γιατί όλοι γνωρίζουν καλά ότι οι νόμοι έχουν παράθυρα.

*Αρχιτέκτονας

more

Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009

Ο Oscar Niemeyer και η αισθησιακή αρχιτεκτονική



απο την ΑΥΓΗ-του ΣΟΛΩΝΑ ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΥ

Όταν ένας αρχιτέκτονας παντρεύεται μόλις πριν συμπληρώσει τα εκατό του χρόνια, είναι βέβαιο ότι διαθέτει αρκετά αποθέματα ενέργειας σε όλες τις μορφές, αλλά είναι επίσης βέβαιο ότι διαθέτει απέραντη αισιοδοξία και χιούμορ.
Ο Βραζιλιάνος αρχιτέκτονας Oscar Niemeyer είναι ένας από τους μεγάλους του Μοντέρνου Κινήματος. Συμπληρώνει φέτος τα 102 του χρόνια και είναι σε πλήρη δράση. Προφανώς πρόκειται για ένα φαινόμενο ή ακόμα και ιδιοτροπία της φύσης. Γεγονός πάντως είναι ότι όπως και άλλα τέρατα όπως Picasso, Charlie Chaplin κ.ά. είναι ιδιαίτερα παραγωγικός. Μήπως αυτό καθʼ εαυτό το γεγονός της φυσικής αντοχής μπορεί να ταυτιστεί με την ανατρεπτική καλλιτεχνική ή άλλη δραστηριότητα; Μήπως όμως αυτή η εξαιρετική διαύγεια και διάρκεια βρίσκει την αντιστροφή της στις αυτοκαταστροφικές προσωπικότητες που φεύγουν με διάφορους τρόπους σε πολύ νέες ηλικίες;

Ο Oscar Niemeyer πάντως στην ηλικία που βρίσκεται σήμερα, δεν παρουσιάζεται απλώς στο γραφείο του για να περνάει την ώρα του, όπως ένας συνταξιούχος, ούτε και το έχει για να διατηρεί ένα χώρο μουσειακό. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι έχει πλήρη δραστηριότητα, σχεδιάζει, παρακολουθεί πολλά έργα και παράγει αδιάλειπτα νέες και κάθε φορά πρωτότυπες αρχιτεκτονικές ιδέες.

Ένα από τα χαρακτηριστικά του θηριώδους αυτού έργου, είναι η χρήση της καμπύλης. Η καμπύλη βεβαίως είναι μια μορφή που δεν την χρησιμοποιεί μόνον αυτός ο Αρχιτέκτονας. Σήμερα ιδιαίτερα με την ευκολία που παρέχουν τα ψηφιακά σχεδιαστικά προγράμματα αρκετοί σύγχρονοι αρχιτέκτονες υιοθετούν μορφές οι οποίες σε μεγάλο βαθμό έχουν βάση την καμπύλη σε άπειρες εκδοχές, σε πολλές διαφορετικές διαστάσεις, σε διαφορετικούς συνδυασμούς.Η ίσως όχι και τόσο αθώα διάχυση των σχεδιαστικών προγραμμάτων σε παγκόσμια κλίμακα, σε συνδυασμό με τις μεγάλες επιτυχίες και προβολή των μεγάλων ονομάτων της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, εγκαθίδρυσαν μια γενική κουλτούρα θα μπορούσε να πει κανείς, της καμπύλης. Αυτή όμως η κουλτούρα μοιάζει να μην έχει άλλη εξήγηση για την ύπαρξή της, εκτός από την επικύρωση των δυνατοτήτων του σχετικού προγράμματος, και την τεκμηρίωση της με μια σειρά από μαθηματικά ή άλλα τεχνολογικού χαρακτήρα επιχειρήματα.Ας σημειωθεί εδώ ότι μεγάλα αμερικανικά κυρίως πανεπιστήμια απαιτούν από τους φοιτητές της Αρχιτεκτονικής π.χ., την αγορά πανάκριβων υπολογιστών, laptop και προγραμμάτων εξαιρετικά υψηλών επιδόσεων, υποτίθεται για να μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των προπτυχιακών και μεταπτυχιακών τους σπουδών.

Αυτή καθʼ εαυτή η σύνδεση με τα μαθηματικά έχει σημασία, αφού ιστορικά η σχέση της Αρχιτεκτονικής με αυτά είναι πολύ ισχυρή και άμεση. Από τις μαθηματικές αναλογίες, την χρυσή τομή και τις αρμονικές χαράξεις της αρχαιότητας, εως τον Modulor του Le Corbusier, αλλά και πιο πρόσφατα την ιδεοληψία του παραμετρικού σχεδιασμού αυτή η σχέση μοιάζει να ταυτίζει την αρμονική σύνθεση και την αισθητική της αρχιτεκτονικής με τις μαθηματικές ιδιότητες οι οποίες εισάγονται στον σχεδιασμό.

Αυτή βέβαια η συσχέτιση των μαθηματικών με τις τέχνες, δεν αφορά μόνο την Αρχιτεκτονική, αλλά π.χ. και την μουσική με ηχηρό παράδειγμα το έργο του Ιάννη Ξενάκη.


more


* Ο Σόλων Ξενόπουλος είναι αρχιτέκτων καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2009

Die Polykatikien
















απο την ΕΛΕYΘΕΡΟΤΥΠΙΑ εβδομάδα

Ο Γερμανός που γοητεύεται -πλάκα μας κάνει;- από τις πολυκατοικίες

Εμείς δεν την αντέχουμε πια. Αυτός πάλι τη βρίσκει γοητευτική. Ο γερμανός αρχιτέκτονας και καθηγητής Richard Woditsch ανακάλυψε στην ελληνική πρωτεύουσα έναν -όχι και τόσο κρυμμένο- αρχιτεκτονικό «θησαυρό». Την πολυκατοικία! Το γιατί τον εντυπωσίασε τόσο, εκτός από τους φοιτητές του στο Βερολίνο, το εξηγεί σήμερα και σ' εμάς. Παρηγοριά στον άρρωστο!
Εμείς δεν την αντέχουμε πια. Αυτός πάλι τη βρίσκει γοητευτική. Ο γερμανός αρχιτέκτονας και καθηγητής Richard Woditsch ανακάλυψε στην ελληνική πρωτεύουσα έναν -όχι και τόσο κρυμμένο- αρχιτεκτονικό «θησαυρό». Την πολυκατοικία! Το γιατί τον εντυπωσίασε τόσο, εκτός από τους φοιτητές του στο Βερολίνο, το εξηγεί σήμερα και σ' εμάς. Παρηγοριά στον άρρωστο!
Ο γερμανός αρχιτέκτονας Richard Woditsch είναι 37 χρόνων, αλλά φαίνεται 25. Εχει διακριθεί με το βραβείο Mies Van Der Rohe για νέους αρχιτέκτονες, έχει συνεργαστεί με τον διάσημο αρχιτέκτονα Massimiliano Fuksas, έχει σχεδιάσει κτήρια στο Αμβούργο, στο Αμστερνταμ, στην Κίνα, διδάσκει αρχιτεκτονική στο Πολυτεχνείο του Βερολίνου, όπου παράλληλα εργάζεται ως αρχιτέκτονας. Φοράει ένα απλό Τ-shirt κι από ένα ασημί macbook προβάλλει εικόνες της Αθήνας - όπως την είδε ο ίδιος: «Ξέρω ότι είναι άγρια, πυκνοκατοικημένη, σκληρή, αλλά η ομορφιά της είναι σαν κρυμμένος θησαυρός».
Ο θησαυρός που ανακάλυψε στην πόλη μας ο γερμανός αρχιτέκτονας είναι η «polykatoikia», στην οποία αφιέρωσε τη διατριβή του, μελετώντας 130 πολυκατοικίες σε όλο το Λεκανοπέδιο. Τα έδρανα είναι γεμάτα φοιτητές του ΕΜΠ που ακούν με προσήλωση τον προσκεκλημένο τού καθηγητή τους Παναγιώτη Τουρνικιώτη. Στο βλέμμα κάποιων διακρίνω τη δυσπιστία.
more
Richard Woditsch

Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2009

Μαρίνα Γούσια - Eλληνικό το Διεθνές Βραβείο αρχιτεκτονικής για σπίτι με μπουκάλια



απο το GreekMoney
Τα πλαστικά μπουκάλια του νερού και των αναψυκτικών δεν είναι για πέταμα.Μπορεί να αντικαταστήσουν τα τούβλα και το μπετόν και να γίνουν υλικό κατασκευής φτηνών σπιτιών.Το εξηγεί η 25χρονη αρχιτέκτονας Μαρίνα Γούσια από τη Σχολή Αρχιτεκτονικής της Θεσσαλονίκης που κέρδισε το πρώτο βραβείο σε έναν διεθνή διαγωνισμό στην Μπολόνια.Πρόκειται για τη διπλωματική της εργασία με τίτλο «Αρχιτεκτονική στην απορία» και η οποία αφορά την δημιουργία ενός οικισμού στη φτωχή περιοχή Angel2 στη Νικαράγουα. Η πρότασή της προβλέπει την χρησιμοποίηση υλικών της περιοχής, ξύλο, χώμα κλπ και την αξιοποίηση άχρηστων αντικειμένων όπως πλαστικά και γυάλινα μπουκάλια.
Το βραβείο της αφορά τον τομέα κατασκευών με ξύλο.

Περίληψη της ανακοίνωσης του διαγωνισμού
Η BolognaFiere και η Archi-Europe οργανώνουν από κοινού έναν ειδικό διαγωνισμό με τίτλο "SAIE Selection 09" προκειμένου να επιλεγούν 24 projects και concepts (12 για νέους αρχιτέκτονες και 12 για φοιτητές) με βασική αρχή τη χαμηλού κόστους (Low cost) και χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας (Low energy) βιώσιμη κατοικία.
Αυτά τα 24 projects ή concepts θα παρουσιαστούν σε μία ειδική έκθεση - αφιέρωμα με τίτλο "Cuore Mostra Saie 2009" στα πλαίσια της SAIE International Building Exhibition η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Bologna (Ιταλία) από τις 28 μέχρι τις 31 Οκτωβρίου του 2009. Τα 24 projects θα επιλεγούν από μία κριτική επιτροπή αποτελούμενη από διεθνώς γνωστούς αρχιτέκτονες με επικεφαλής τον αρχιτέκτονα Mario Cucinellα.

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΚΙ ΑΠΟ ΜΕΝΑ ΑΠΘίτισα

http://www.archi-europe.com/archi-saie-awards/344-1.pdf